W czasach, gdy rachunki za wodę rosną, a okresy suszy coraz częściej dają się we znaki właścicielom ogrodów, samodzielne zbudowanie systemu gromadzenia deszczówki w ogrodzie przestaje być ciekawostką dla majsterkowiczów. Staje się praktycznym sposobem na oszczędzanie, wygodne podlewanie roślin i lepsze wykorzystanie tego, co natura daje za darmo. Nie trzeba od razu inwestować w rozbudowaną instalację z pompami, filtrami i podziemnymi zbiornikami. W wielu ogrodach wystarczy dobrze ustawiona beczka, odpowiednio podłączona rynna i kilka prostych akcesoriów, by stworzyć skuteczny system, który zacznie pracować już po pierwszym deszczu.
Dlaczego warto zbierać deszczówkę w przydomowym ogrodzie
Gromadzenie deszczówki w ogrodzie ma jedną podstawową zaletę: pozwala ograniczyć zużycie wody wodociągowej tam, gdzie często nie jest ona potrzebna. Do podlewania rabat, warzywnika, trawnika czy krzewów ozdobnych znakomicie nadaje się woda opadowa. Jest miękka, zwykle cieplejsza niż woda prosto z sieci i nie zawiera chloru w takiej formie, jaka może pojawiać się w wodzie kranowej.
To szczególnie ważne w czasie letnich upałów. Wtedy ogród potrzebuje najwięcej wody, a podlewanie z kranu potrafi mocno podnieść domowe koszty. Dobrze przygotowany system zbierania deszczówki pozwala podlewać rośliny częściej i spokojniej, bez poczucia, że każda konewka oznacza kolejny wzrost rachunku.
Korzyści są także ekologiczne. Zatrzymując wodę na działce, zmniejszamy jej szybki odpływ do kanalizacji deszczowej lub rowów. To ma znaczenie zwłaszcza podczas gwałtownych opadów, gdy duża ilość wody spływa z dachów, podjazdów i tarasów w bardzo krótkim czasie. Prosty zbiornik przy rynnie może wydawać się drobiazgiem, ale w praktyce jest częścią rozsądnego gospodarowania wodą.
Warto też pamiętać, że deszczówka do podlewania ogrodu sprawdza się przy wielu codziennych pracach. Można ją wykorzystać do:
- podlewania kwiatów, warzyw, krzewów i młodych drzew,
- mycia narzędzi ogrodowych,
- czyszczenia donic, pojemników i skrzynek,
- spłukiwania ścieżek lub elementów małej architektury,
- napełniania konewek przy szklarni lub warzywniku.
To rozwiązanie proste, tanie i bardzo praktyczne. Szczególnie wtedy, gdy zbiornik stoi blisko miejsca, w którym woda jest najczęściej potrzebna.
Jak zaplanować prosty system gromadzenia deszczówki
Zanim kupimy zbiornik i zaczniemy ciąć rurę spustową, trzeba dobrze obejrzeć ogród oraz dach. Najważniejsze pytanie brzmi: skąd będziemy zbierać wodę i gdzie najwygodniej ją magazynować? Najczęściej deszczówkę odprowadza się z rynny zamontowanej przy domu, garażu, altanie albo domku narzędziowym. Im większa powierzchnia dachu, tym więcej wody można uzyskać podczas jednego opadu.
Do podstawowego systemu wystarczy kilka elementów:
- zbiornik na deszczówkę,
- zbieracz lub łapacz wody montowany w rurze spustowej,
- pokrywa zabezpieczająca zbiornik,
- kranik lub zawór do pobierania wody,
- stabilna podstawa pod zbiornik,
- ewentualnie filtr zatrzymujący liście, igły i większe zanieczyszczenia.
Najprostszy system gromadzenia deszczówki działa grawitacyjnie. Woda spływa z dachu do rynny, następnie rurą spustową trafia do zbieracza, a stamtąd do beczki lub dekoracyjnego zbiornika. Nie ma tu skomplikowanej technologii. Liczy się szczelność, stabilność i odpowiednie ustawienie elementów.
Bardzo ważny jest wybór miejsca. Zbiornik powinien stać możliwie blisko rury spustowej, ale również tam, gdzie łatwo podejść z konewką. Dobrze, jeśli znajduje się w półcieniu. Woda przechowywana w pełnym słońcu szybciej się nagrzewa, a to może sprzyjać rozwojowi glonów i nieprzyjemnemu zapachowi.
Pojemność zbiornika warto dopasować do wielkości ogrodu. Na mały ogródek przy szeregowcu często wystarczy pojemnik 200–300 litrów. Przy większej działce lepiej rozważyć 500–1000 litrów albo kilka połączonych zbiorników. Nie chodzi o to, by od razu budować instalację jak dla gospodarstwa rolnego. Chodzi o rozsądny zapas wody, który faktycznie zostanie zużyty.
Jak krok po kroku zamontować zbiornik na deszczówkę
Montaż zbiornika nie jest trudny, ale wymaga dokładności. Źle ustawiona beczka, nieszczelne połączenie albo brak zabezpieczenia przed przelewaniem mogą szybko zniechęcić do całego rozwiązania. Dlatego prace warto wykonać spokojnie, etap po etapie.
Na początku należy przygotować podłoże. Zbiornik na deszczówkę po napełnieniu robi się bardzo ciężki. Jeden litr wody waży około kilograma, więc pojemnik 300-litrowy będzie ważył ponad 300 kilogramów razem z własną konstrukcją. Nie powinien stać na miękkiej ziemi, która po deszczu zacznie osiadać. Najlepiej przygotować stabilną podstawę z płyt betonowych, kostki brukowej lub solidnych bloczków.
Następnie trzeba ustawić zbiornik tak, by kranik znajdował się na wygodnej wysokości. To drobiazg, który ma duże znaczenie w codziennym użytkowaniu. Jeśli zawór będzie kilka centymetrów nad ziemią, podstawienie konewki stanie się uciążliwe. Dlatego wiele osób ustawia zbiornik na podwyższeniu.
Kolejny krok to montaż zbieracza wody w rurze spustowej. Zazwyczaj wygląda to tak:
- zaznacza się miejsce montażu na rurze spustowej,
- wycina się odpowiedni fragment rury,
- instaluje się zbieracz zgodnie z instrukcją producenta,
- łączy się zbieracz ze zbiornikiem za pomocą węża,
- sprawdza się szczelność połączeń podczas pierwszego deszczu lub próby wodnej.
Dobry zbieracz powinien mieć zabezpieczenie przed przepełnieniem. Gdy zbiornik jest pełny, nadmiar wody powinien dalej spływać rurą spustową, a nie wylewać się przy ścianie budynku. To szczególnie ważne przy fundamentach, elewacji i tarasach.
Pokrywa zbiornika również nie jest dodatkiem estetycznym, lecz elementem praktycznym. Chroni wodę przed liśćmi, owadami i światłem. Ogranicza też ryzyko, że do środka dostaną się małe zwierzęta. Przy ogrodach, w których bawią się dzieci, zamykany zbiornik jest po prostu bezpieczniejszy.
Jak bezpiecznie wykorzystywać deszczówkę w ogrodzie
Deszczówka w ogrodzie najlepiej sprawdza się do podlewania roślin ozdobnych, trawnika, żywopłotów, drzew owocowych oraz warzyw. Trzeba jednak stosować ją z rozsądkiem. Woda spływająca z dachu może zawierać pył, fragmenty liści, odchody ptaków czy drobne zanieczyszczenia z pokrycia dachowego. Dlatego nie powinna być traktowana jak woda pitna.
Najbezpieczniej używać jej do podlewania gleby, a nie bezpośredniego zraszania części jadalnych roślin. W przypadku sałaty, truskawek, ziół czy nisko rosnących warzyw lepiej kierować strumień wody pod roślinę. To praktyka korzystna także dla samych upraw, bo ogranicza ryzyko chorób grzybowych rozwijających się na mokrych liściach.
W codziennym użytkowaniu warto pilnować kilku zasad:
- nie pić deszczówki i nie używać jej do mycia żywności,
- regularnie czyścić filtr lub sitko przy zbieraczu,
- usuwać osad ze zbiornika przynajmniej raz w sezonie,
- trzymać zbiornik zamknięty,
- opróżnić instalację przed zimą, jeśli producent tego wymaga,
- kontrolować, czy przy zbiorniku nie powstają zastoiska wody.
Zimą najprostsze systemy naziemne zwykle trzeba zabezpieczyć. Woda pozostawiona w zbiorniku może zamarznąć, zwiększyć objętość i uszkodzić pojemnik, kranik albo przewody. Przed mrozami najlepiej odłączyć zbieracz, opróżnić beczkę i pozostawić zawór otwarty. To kilka minut pracy, które mogą oszczędzić kosztów w kolejnym sezonie.
Dobrze wykonane samodzielne gromadzenie deszczówki nie wymaga dużych pieniędzy ani specjalistycznej wiedzy. Wymaga za to planu, stabilnego montażu i regularnej kontroli. Efekt jest bardzo konkretny: własny zapas wody pod ręką, mniejsze zużycie kranówki i ogród, który łatwiej utrzymać w dobrej kondycji nawet wtedy, gdy deszcz pojawia się rzadziej, niż byśmy chcieli.
